{"id":462,"date":"2025-10-18T12:59:34","date_gmt":"2025-10-18T10:59:34","guid":{"rendered":"https:\/\/monitor.vistula.edu.pl\/?p=462"},"modified":"2025-10-18T12:59:36","modified_gmt":"2025-10-18T10:59:36","slug":"problem-z-kanalami","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/monitor.vistula.edu.pl\/index.php\/2025\/10\/18\/problem-z-kanalami\/","title":{"rendered":"Problem z kana\u0142ami"},"content":{"rendered":"\n

Kana\u0142 Sueski, Cie\u015bnina Malakka, czy Kana\u0142 Panamski to najbardziej newralgiczne miejsca na mapie \u015bwiatowego transportu. Transportu, kt\u00f3ry odpowiada za 80 proc. \u015bwiatowego handlu i jest kluczow\u0105 ga\u0142\u0119zi\u0105 globalnej gospodarki. Zablokowanie kt\u00f3rego\u015b z tych miejsc to ryzyko du\u017cych op\u00f3\u017anie\u0144 w dostawach i wielomilionowych strat.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Rok 2023 przyni\u00f3s\u0142 stopniowe odbicie transportu morskiego po okresie pandemicznym. Od ko\u0144c\u00f3wki stycznia ubieg\u0142ego roku globalny towarowy ruch morski \u2013 wyra\u017cony jako liczba zg\u0142osze\u0144 portowych \u2013 systematycznie r\u00f3s\u0142. Wed\u0142ug raportu Polskiego Funduszu Rozwoju \u201eRynek Transportu w Polsce i na \u015awiecie \u2013 grudzie\u0144 2023\u201d w ci\u0105gu ca\u0142ego roku na morskich wodach przetransportowano do 12,5 mln ton towar\u00f3w. W 2022 roku by\u0142o to oko\u0142o 10,9 mln ton.<\/p>\n\n\n\n

Na najwa\u017cniejszych morskich szlakach handlowych dominuj\u0105 produkty takie jak odzie\u017c, elektronika, pojazdy, cz\u0119\u015bci do maszyn oraz surowce energetyczne, g\u0142\u00f3wnie ropa naftowa i produkty ropopochodne.<\/p>\n\n\n\n

Transport morski jest alternatyw\u0105 dla transportu l\u0105dowego czy powietrznego. G\u0142\u00f3wne plusy przewoz\u00f3w drog\u0105 morsk\u0105 to przede wszystkim ni\u017csze koszty w por\u00f3wnaniu z transportem powietrznym i l\u0105dowym, mo\u017cliwo\u015b\u0107 przewozu towar\u00f3w w ka\u017cdej postaci, czy jednorazowego transportu ogromnych ilo\u015bci towar\u00f3w na du\u017ce odleg\u0142o\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Kto dominuje na \u015bwiatowych wodach?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Na tym rynku najwi\u0119ksz\u0105 rol\u0119 odgrywa pi\u0119\u0107 firm. Do najwi\u0119kszych armator\u00f3w \u015bwiata  [przedsi\u0119biorstw, kt\u00f3re we w\u0142asnym zakresie i z u\u017cyciem w\u0142asnej floty transportuj\u0105 towary drog\u0105 morsk\u0105 \u2013 red.] nale\u017c\u0105 m.in. MSC (717 statk\u00f3w), Maersk (707 statk\u00f3w), CMA CGM (597 statk\u00f3w), COSCO oraz Evergreen. \u0141\u0105cznie posiadaj\u0105 oni \u0142adowno\u015b\u0107 przekraczaj\u0105c\u0105 15 mln TEU (1 TEU \u2013 ok. 12 ton \u0142adunku).<\/p>\n\n\n\n

Najwi\u0119ksza morska flota handlowa wyst\u0119puje w krajach okre\u015blanych jako \u201etanie bandery\u201d oraz w\u015br\u00f3d \u015bwiatowych pot\u0119g gospodarczych. Pa\u0144stwa o \u201etaniej banderze\u201d, takie jak m.in. Panama, Liberia, Bahamy, Cypr czy Malta przyci\u0105gaj\u0105 armator\u00f3w z ca\u0142ego \u015bwiata, zw\u0142aszcza z kraj\u00f3w rozwini\u0119tych.<\/p>\n\n\n\n

Dzieje si\u0119 tak g\u0142\u00f3wnie ze wzgl\u0119du na korzystne warunki rejestracyjne, niskie podatki i op\u0142aty rejestracyjne. Kontrola techniczna statk\u00f3w w tych krajach odbywa si\u0119 pobie\u017cnie, istnieje r\u00f3wnie\u017c mo\u017cliwo\u015b\u0107 zatrudnienia na pok\u0142ad obcokrajowc\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Te szlaki handlowe s\u0105 najwa\u017cniejsze<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Wed\u0142ug raportu Konferencji Narod\u00f3w Zjednoczonych ds. Handlu i Rozwoju z 2020 roku, prawie 39 proc. kontenerowego handlu morskiego odbywa si\u0119 wzd\u0142u\u017c g\u0142\u00f3wnych szlak\u00f3w handlowych wsch\u00f3d-zach\u00f3d. Pozosta\u0142e 61 proc. handlu ma charakter wewn\u0105trzregionalny, z czego cz\u0119\u015b\u0107 przypada na tras\u0119 wsch\u00f3d-zach\u00f3d poza g\u0142\u00f3wnymi szlakami handlowymi, oraz na trasy po\u0142udnie-po\u0142udnie i p\u00f3\u0142noc-po\u0142udnie.<\/p>\n\n\n\n

Najwi\u0119kszy udzia\u0142 (23,2 mln kontener\u00f3w), przypada na tras\u0119 trans-pacyficzn\u0105, \u0142\u0105cz\u0105c\u0105 Azj\u0119 Wschodni\u0105 i Pacyfik z Ameryk\u0105 P\u00f3\u0142nocn\u0105. Na trasie Azja-Europa przewozi si\u0119 \u015brednio nieco mniej (21,8 mln), z czego prawie po\u0142ow\u0119 po\u0142\u0105cze\u0144 w kierunkach wsch\u00f3d-zach\u00f3d. Pozosta\u0142a cz\u0119\u015b\u0107 (6,7 mln kontener\u00f3w) podr\u00f3\u017cuje na trasach transatlantyckich mi\u0119dzy Europ\u0105 a USA.<\/p>\n\n\n\n

Morska droga P\u00f3\u0142nocnoatlantycka obs\u0142uguje najwa\u017cniejsze porty m.in. w Rotterdamie, Hamburgu, Nowym Jorku i Halifaxie. Droga P\u00f3\u0142nocnopacyficzna \u0142\u0105czy kraje Azji Wschodniej (Chiny, Korea Po\u0142udniowa, Japonia) z portami w Ameryce P\u00f3\u0142nocnej, g\u0142\u00f3wnie z portem w Los Angeles.<\/p>\n\n\n\n

Trasa \u015br\u00f3dziemnomorska obejmuje najwi\u0119ksze europejskie porty m.in. w Genui, Marsylii, Barcelonie, Aleksandrii i Stambule. Przewozi si\u0119 na niej w du\u017cej mierze produkty rafineryjne z kraj\u00f3w Bliskiego Wschodu do Europy. Po wodach basenu Morza \u015ar\u00f3dziemnego dochodzi tak\u017ce do masowego przewozu nielegalnych migrant\u00f3w z Afryki do Europy.<\/p>\n\n\n\n

Kolejnym z wa\u017cniejszych szlak\u00f3w jest ten obejmuj\u0105cy Ocean Indyjski, \u0142\u0105cz\u0105cy Azj\u0119 Po\u0142udniow\u0105 z Afryk\u0105, Bliskim Wschodem i Europ\u0105. Najwa\u017cniejsze porty obs\u0142uguj\u0105ce handel na tej trasie znajduj\u0105 si\u0119 w Singapurze, Dubaju, Mumbaju i Durbanie.<\/p>\n\n\n\n

Oto newralgiczne punkty w transporcie morskim<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Wiele z najwa\u017cniejszych szlak\u00f3w handlowych \u015bwiata posiada tak\u017ce swoje newralgiczne punkty, kt\u00f3re od lat sprawiaj\u0105 niema\u0142e k\u0142opoty armatorom w transporcie morskim.<\/p>\n\n\n\n

Do jednych z najwa\u017cniejszych punkt\u00f3w przepraw statk\u00f3w handlowych na \u015bwiecie mo\u017cna zaliczy\u0107 m.in Kana\u0142 La Manche, Kana\u0142 Sueski, Panamski czy cie\u015bniny \u0142\u0105cz\u0105ce morza i zatoki z oceanami. Stanowi\u0105 one nieod\u0142\u0105czny element handlu morskiego.<\/p>\n\n\n\n

Kana\u0142 La Manche, oddzielaj\u0105cy Angli\u0119 od Francji, to najbardziej ruchliwy szlak morski na \u015bwiecie. Ma 56 km d\u0142ugo\u015bci, do 240 km szeroko\u015bci i 120 m g\u0142\u0119boko\u015bci. Codziennie przep\u0142ywa przez niego oko\u0142o 500 statk\u00f3w. W najw\u0119\u017cszej cz\u0119\u015bci Kana\u0142u La Manche znajduje si\u0119 Cie\u015bnina Dover. Ponad 400 statk\u00f3w dziennie przewozi przez ni\u0105 zbo\u017ca, minera\u0142y, stal i rop\u0119. Najwi\u0119kszym problemem przep\u0142ywu przez La Manche s\u0105 dynamicznie zmieniaj\u0105ce si\u0119 warunki pogodowe i sztormy.<\/p>\n\n\n\n

D\u0142uga na 880 km Cie\u015bnina Malakka, stanowi najkr\u00f3tsz\u0105 tras\u0119 mi\u0119dzy Pacyfikiem a Oceanem Indyjskim. To druga najbardziej ruchliwa droga wodna na \u015bwiecie, przez kt\u00f3r\u0105 rocznie przep\u0142ywa ponad 83 tys. statk\u00f3w. Jest kluczowym szlakiem dla transportu ropy, w\u0119gla, oleju palmowego i innych towar\u00f3w mi\u0119dzy Azj\u0105 Wschodni\u0105 a Europ\u0105. Jednak\u017ce, wody Malakki s\u0105 r\u00f3wnocze\u015bnie terenami pa\u0144stw przybrze\u017cnych, co niekiedy prowadzi do spi\u0119\u0107 o prawo towarowe.<\/p>\n\n\n\n

Kana\u0142 Panamski, maj\u0105cy 90 km d\u0142ugo\u015bci, skraca czas tranzytu mi\u0119dzy Oceanem Pacyfiku a Atlantykiem. Dzi\u0119ki rozbudowie w 2016 roku umo\u017cliwia przep\u0142yni\u0119cie statk\u00f3w do 14 tys. TEU. Ma on ogromne znaczenie dla \u017ceglugi, pozwalaj\u0105c statkom omin\u0105\u0107 niebezpieczny przyl\u0105dek Horn na kra\u0144cu Ameryki Po\u0142udniowej.<\/p>\n\n\n\n

Kolejnym istotnym kana\u0142em transportowym na morskich wodach jest Kana\u0142 Sueski. Otwarty w 1869 roku, jest najkr\u00f3tsz\u0105 drog\u0105 mi\u0119dzy Oceanem Atlantyckim a Indyjskim. Codziennie przep\u0142ywa przez niego ponad 100 statk\u00f3w, a w 2016 roku zanotowano dzienny przep\u0142yw nawet 3,9 mln bary\u0142ek ropy.<\/p>\n\n\n\n

Problemy na wodzie uderzaj\u0105 w \u015bwiatow\u0105 gospodark\u0119<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Handel morski nie ma lekkiego \u017cycia. Gwa\u0142towne wzrosty cen paliw, zmiany klimatu, czy nasilaj\u0105ce si\u0119 konflikty zbrojne nie sprzyjaj\u0105 szybkiej i bezpiecznej wymianie handlowej. Najwi\u0119ksi \u015bwiatowi armatorzy, odpowiadaj\u0105cy za 70 proc. globalnego transportu morskiego, s\u0105 niekiedy zmuszeni zawiesi\u0107 \u017ceglug\u0119 przez Kana\u0142 Sueski i Morze Czerwone. CMA, MSC, Hapag-Lloyd, czy ZIM przekierowuj\u0105 statki na inne szlaki m.in. przez Przyl\u0105dek Dobrej Nadziei.<\/p>\n\n\n\n

Takie decyzje powoduj\u0105 wyd\u0142u\u017cenie trasy morskiej z Azji do Europy o prawie 13 tys. km i 10 dni \u017ceglugi, co zak\u0142\u00f3ca \u0142a\u0144cuchy dostaw i zwi\u0119ksza koszty transportu. Powodem s\u0105 piraci, aktywni na Morzu Czerwonym i na wodach tzw. rogu Afryki, g\u0142\u00f3wnie w okolicach Cie\u015bniny Bab al-Mandab. Region mierzy si\u0119 z problemami suszy, konflikt\u00f3w spo\u0142ecznych, a w kontek\u015bcie frachtu morskiego to jedno z ulubionych miejsc morskich pirat\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Szlak przez Morze Czerwone ma jednak wi\u0119cej takich newralgicznych punkt\u00f3w. Jednym z nich jest sam Kana\u0142 Sueski. W\u0105sk\u0105 przepraw\u0119 bardzo \u0142atwo zablokowa\u0107, czego ostatnio do\u015bwiadczyli\u015bmy w 2021 roku. Wall Street Journal szacowa\u0142 w\u00f3wczas straty finansowe nawet na 12 mld dolar\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Inne w\u0105skie gard\u0142o to Kana\u0142 Panamski. Tu z kolei wyst\u0119puj\u0105 problemy z susz\u0105. Znacz\u0105co obni\u017cy\u0142a ona poziom wody zasilaj\u0105cej ten szlak. W rezultacie, dzienna liczba obs\u0142ugiwanych jednostek zosta\u0142a zmniejszona do 22 z oko\u0142o 35-40. Zdolno\u015bci tranzytowe kana\u0142u s\u0105 celowo ograniczane, w zwi\u0105zku z niskim poziomem lokalnych w\u00f3d. A susza wcale nie odpuszcza i mo\u017ce powodowa\u0107 dalsze problemy logistyczne w tym rejonie.<\/p>\n\n\n\n

Ju\u017c teraz szacuje si\u0119, \u017ce na ka\u017cdy statek p\u0142yn\u0105cy przez Kana\u0142 Panamski potrzeba ok. 190 mln litr\u00f3w wody. Powstaj\u0105ce w tamtych rejonach zjawisko atmosferyczne El Ni\u00f1o podnosz\u0105ce temperatur\u0119 wody oraz d\u0142ugotrwa\u0142a susza w rejonie Ameryki \u015arodkowej znacz\u0105co zmniejszaj\u0105 przepustowo\u015b\u0107 na tej trasie. Analitycy z Allianz Trade szacuj\u0105, \u017ce do ko\u0144ca dekady rosn\u0105ce temperatury wody mog\u0105 zmniejszy\u0107 mo\u017cliwo\u015bci transportowe Kana\u0142u Panamskiego nawet o 38 proc.<\/p>\n\n\n\n

Konsekwencje zator\u00f3w mog\u0105 by\u0107 op\u0142akane<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Nadk\u0142adanie drogi powoduje przede wszystkim wzrost koszt\u00f3w transportu. Najwi\u0119ksi armatorzy \u015bwiata ju\u017c z pocz\u0105tkiem 2024 roku og\u0142aszali ponad 90 proc. podwy\u017cki za swoje us\u0142ugi. \u015arednie ceny transportu surowc\u00f3w drog\u0105 morsk\u0105 w grudniu 2023 roku zwi\u0119kszy\u0142y si\u0119 w uj\u0119ciu rocznym o 72,9 proc., a w uj\u0119ciu miesi\u0119cznym by\u0142y o 38,6 proc. wy\u017csze wzgl\u0119dem ubieg\u0142ego roku.<\/p>\n\n\n\n

Drugi skutek to zaburzenia w p\u0142ynno\u015bci dostaw. Ten scenariusz znamy z pandemii. W wyniku zator\u00f3w w rejonie Morza \u015ar\u00f3dziemnego i Kana\u0142u Sueskiego, producenci samochod\u00f3w tacy jak Tesla czy Volvo wstrzymuj\u0105 produkcj\u0119 pojazd\u00f3w ze wzgl\u0119du na braki komponent\u00f3w, kt\u00f3re nie nad\u0105\u017caj\u0105 dojecha\u0107 do fabryk.<\/p>\n\n\n\n

Dodatkowy problem to wydolno\u015b\u0107 port\u00f3w na alternatywnych trasach. Afryka\u0144skie porty, kt\u00f3re b\u0119d\u0105 zmuszane przyj\u0105\u0107 wi\u0119ksz\u0105 liczb\u0119 statk\u00f3w, cz\u0119sto nie s\u0105 przystosowane do zwi\u0119kszenia przepustowo\u015bci. Nie posiadaj\u0105 one wystarczaj\u0105cej ilo\u015bci paliwa, aby tankowa\u0107 wi\u0119ksz\u0105 liczb\u0119 kontenerowc\u00f3w, co r\u00f3wnie\u017c grozi du\u017cymi op\u00f3\u017anieniami w dostawach. To mo\u017ce by\u0107 kolejny pow\u00f3d wzrostu stawek frachtu i w konsekwencji \u2013 wy\u017cszych cen towar\u00f3w na sklepowych p\u00f3\u0142kach.<\/p>\n\n\n\n

Filip Majewski<\/p>\n\n\n\n

Fot: Pexels – Eric Seddon<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kana\u0142 Sueski, Cie\u015bnina Malakka, czy Kana\u0142 Panamski to najbardziej newralgiczne miejsca na mapie \u015bwiatowego transportu. Transportu, kt\u00f3ry odpowiada za 80 proc. \u015bwiatowego handlu i jest kluczow\u0105 ga\u0142\u0119zi\u0105 globalnej gospodarki. Zablokowanie kt\u00f3rego\u015b z tych miejsc to ryzyko du\u017cych op\u00f3\u017anie\u0144 w dostawach i wielomilionowych strat. Rok 2023 przyni\u00f3s\u0142 stopniowe odbicie transportu morskiego po okresie pandemicznym. Od ko\u0144c\u00f3wki…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":463,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-462","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/monitor.vistula.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/462","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/monitor.vistula.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/monitor.vistula.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/monitor.vistula.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/monitor.vistula.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=462"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/monitor.vistula.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/462\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":464,"href":"https:\/\/monitor.vistula.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/462\/revisions\/464"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/monitor.vistula.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/463"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/monitor.vistula.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=462"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/monitor.vistula.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=462"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/monitor.vistula.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=462"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}