{"id":241,"date":"2024-01-12T12:29:35","date_gmt":"2024-01-12T11:29:35","guid":{"rendered":"https:\/\/monitor.vistula.edu.pl\/?p=241"},"modified":"2024-01-12T12:29:35","modified_gmt":"2024-01-12T11:29:35","slug":"polska-i-ukraina-o-dawnych-zwyczajach-ludowych","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/monitor.vistula.edu.pl\/index.php\/2024\/01\/12\/polska-i-ukraina-o-dawnych-zwyczajach-ludowych\/","title":{"rendered":"Polska i Ukraina: o dawnych zwyczajach ludowych"},"content":{"rendered":"\n

Chrzciny na Ukrainie:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Przed chrztem do domu nie m\u00f3g\u0142 wej\u015b\u0107 nikt obcy. Ceremonii towarzyszy\u0142y pewne czynno\u015bci zwi\u0105zane z symbolicznym w\u0142\u0105czeniem do “rodzinnego ogniska”. Najcz\u0119\u015bciej by\u0142 to obrz\u0119d z ko\u017cuchem, kt\u00f3ry matka, w obecno\u015bci kum\u00f3w, rozk\u0142ada\u0142a we\u0142n\u0105 na pod\u0142odze lub na stole, po \u015brodku chaty na skos. K\u0142ad\u0142a na niego niemowl\u0119, wypowiadaj\u0105c jednocze\u015bnie r\u00f3\u017cne \u017cyczenia, podczas gdy kumy rzuca\u0142y na ko\u017cuch drobne monety. Czasem trzy osoby trzyma\u0142y ko\u017cuch i trzykrotnie podnoszono noworodka do g\u00f3ry. M\u0119\u017cczy\u017ani szli w go\u015bci \u015bwi\u0119towa\u0107 chrzciny przewa\u017cnie trzymaj\u0105c w r\u0119ku pajd\u0119 chleba. Podarowuj\u0105c go, wypowiadali: “Jak pieroh wypchany, to i chrzciny wypchane”. Po\u0142o\u017cna przynosi\u0142a na chrzciny ga\u0142\u0105zk\u0119 kaliny (dla dziewczynki) lub d\u0119bu (dla ch\u0142opca).             <\/p>\n\n\n\n

Chrzciny w Polsce:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Polskie dzieci chrzczono zazwyczaj po 40. dniu \u017cycia. Matka po narodzinach uznawana by\u0142a za \u201cnieczyst\u0105\u201d, nie mog\u0142a uczestniczy\u0107 w mszach ani wydarzeniach religijnych. Po 40 dniach, kobieta \u201coczyszczana\u201d by\u0142a w ko\u015bcielnej uroczysto\u015bci zwanej wywodem. Rodzic\u00f3w chrzestnych (kum i kuma) wybierano dopiero po narodzinach. Byli to zazwyczaj najstarsi i najbogatsi we wsi – mia\u0142o to zapewni\u0107 dziecku dostatek i d\u0142ugie \u017cycie. Matk\u0105 chrzestn\u0105 nie mog\u0142a by\u0107 kobieta w ci\u0105\u017cy. Mog\u0142oby to sprowadzi\u0107 \u015bmier\u0107 na jej dziecko lub chrze\u015bniaka. Przed chrztem, kuma zawi\u0105zywa\u0142a w r\u00f3g pieluszki niemowlaka monety i chleb, aby zapewni\u0107 dziecku dostatek w p\u00f3\u017aniejszym \u017cyciu. P\u0142acz dziecka podczas mszy \u015bwi\u0119tej uwa\u017cano za dobr\u0105 wr\u00f3\u017cb\u0119- maluch b\u0119dzie dorasta\u0142 w zdrowiu. W domu, ju\u017c po uroczysto\u015bci ko\u015bcielnej dawano dziecko do r\u0105k matki m\u00f3wi\u0105c: \u201cWzioni my poganina, niosomy krze\u015bcijanina\u201d<\/p>\n\n\n\n

Wesela na Ukrainie:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Niezmienn\u0105 ukrai\u0144sk\u0105 tradycj\u0105 by\u0142a ceremonia r\u0119cznikowa, symbolizuj\u0105ca po\u0142\u0105czenie dw\u00f3ch rodzin w jedn\u0105. M\u0142oda para wychodzi\u0142a z cerkwi, trzymaj\u0105c ko\u0144ce r\u0119cznik\u00f3w, kt\u00f3re przecinaj\u0105 ich drog\u0119, na znak stania si\u0119 jedno\u015bci\u0105. \u015awiadk\u00f3w nazywano \u201estarostami\u201d. Zazwyczaj byli to cz\u0142onkowie rodziny lub chrzestni m\u0142odej pary, po jednym z ka\u017cdej strony. Starostowie pe\u0142nili r\u00f3wnie\u017c rol\u0119 swat\u00f3w. Ukrai\u0144skie wesele nie mog\u0142o si\u0119 obej\u015b\u0107 si\u0119 bez chleba weselnego. To symbol obfito\u015bci i p\u0142odno\u015bci. M\u0142odzi prezentowali ogromny chleb, kt\u00f3ry razem \u0142amali, obdarowuj\u0105c si\u0119 pierwszy kawa\u0142kiem na znak harmonii i wsp\u00f3\u0142pracy. Na weselu swaci odgrywali wa\u017cn\u0105 rol\u0119, organizuj\u0105c r\u00f3\u017cne konkursy i sprawdziany dla narzeczonego. Na zako\u0144czenie ceremonii weselnej, panna m\u0142oda i pan m\u0142ody wypuszczali go\u0142\u0119bie w niebo jako symbol pokoju, mi\u0142o\u015bci i wierno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Wesela w Polsce<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u015aluby zazwyczaj odbywa\u0142y si\u0119 w miesi\u0105ce z liter\u0105 \u201cr\u201d od s\u0142owa \u201crodzina\u201d (zwyczaj ten przetrwa\u0142 do dzi\u015b), jesieni\u0105 lub wczesn\u0105 wiosn\u0105, gdy spichlerze by\u0142y pe\u0142ne po \u017cniwach. Pa\u0144stwo m\u0142odzi do ko\u015bcio\u0142a jechali oddzielnie, a mieszka\u0144cy okolicznych wsi tworzyli na ich drodze r\u00f3\u017cne przeszkody. Omijano je daj\u0105c w\u00f3dk\u0119. Wierzono, \u017ce je\u015bli panna m\u0142oda p\u00f3jdzie do \u015blubu w butach z odkrytymi palcami, to przez otwory ucieknie jej szcz\u0119\u015bcie. Wesele rozpoczyna\u0142o si\u0119 powitaniem m\u0142odych chlebem (go\u015bcinno\u015b\u0107) i sol\u0105 (ochrona przed zepsuciem) oraz dwoma kieliszkami, jeden z w\u00f3dk\u0105 drugi z wod\u0105. Rol\u0119 weselnego tortu pe\u0142ni\u0142 ogromny ko\u0142acz. O p\u00f3\u0142nocy zdejmowano pannie m\u0142odej wieniec weselny, \u015bcinano w\u0142osy i zak\u0142adano czepiec, na znak wej\u015bcia w rol\u0119 \u017cony. Kobiety \u015bpiewa\u0142y wtedy smutn\u0105 pie\u015b\u0144 \u201cOj chmielu, chmielu\u201d. Wesela trwa\u0142y od kilku dni do tygodnia.<\/p>\n\n\n\n

Pogrzeby na Ukrainie:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Panowa\u0142 zwyczaj “po\u017cegnania” zmar\u0142ego z domem, w kt\u00f3rym mieszka\u0142. Zmar\u0142ego zawsze wyprowadzano nogami do przodu, aby ju\u017c nigdy nie wr\u00f3ci\u0142. W chwili, gdy wyprowadzano nieboszczyka, obowi\u0105zkowo trzykrotnie stukano o pr\u00f3g, aby powiadomi\u0107 za\u015bwiaty o tym, \u017ce nowa osoba udaje si\u0119 do \u015bwiata zmar\u0142ych. Cia\u0142o cz\u0119sto spuszczano do grobu na p\u0142\u00f3tnie lub serwetach, co r\u00f3wnie\u017c symbolizowa\u0142o jego drog\u0119 do innego \u015bwiata. Je\u015bli umiera\u0142a dziewczyna, zazwyczaj k\u0142adziono j\u0105 do trumny, kt\u00f3ra by\u0142a wykonana z kalinowego drewna; je\u015bli kobieta \u2013 do trumny z topoli lub jod\u0142y, a je\u015bli umiera\u0142 ch\u0142opak \u2013 trumna wykonywana z jaworu lub klonu. Powszechnym zwyczajem by\u0142y poch\u00f3wki nie\u017conatych ch\u0142opc\u00f3w i dziewcz\u0105t w strojach \u015blubnych, z bukietami, symbolizuj\u0105cymi \u015blub z ziemi\u0105. Podczas pogrzebu kozaka jego oczy zakrywano czerwon\u0105 chustk\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Pogrzeby w Polsce:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Po \u015bmierci, w domu zmar\u0142ego odbywa\u0142o si\u0119 trzydniowe czuwanie. Cia\u0142o k\u0142adziono w trumnie, myto i ubierano w nowe ubrania, oraz sk\u0142adano r\u0119ce zmar\u0142ego, \u017ceby nie przynios\u0142y nieszcz\u0119\u015bcia. Je\u015bli zmar\u0142o dziecko, cia\u0142o szykowa\u0142a jego matka chrzestna. W najwi\u0119kszej izbie ustawiano otwart\u0105 trumn\u0119 ze zw\u0142okami, a dooko\u0142a niej \u0142awy przy kt\u00f3rych modli\u0142a si\u0119 ca\u0142a okolica. Na ten czas lustra musia\u0142y by\u0107 zas\u0142oni\u0119te, a krzes\u0142a odwr\u00f3cona. Obawiano si\u0119, \u017ce dusza mo\u017ce usi\u0105\u015b\u0107 na krze\u015ble i nie opu\u015bci\u0107 domu. Kobieta ci\u0119\u017carna nie mog\u0142a spojrze\u0107 na twarz nieboszczyka, aby nie sprowadzi\u0107 pecha na dziecko. Kiedy wynoszono trumn\u0119, wszystkie okna musia\u0142y by\u0107 otwarte. Je\u015bli cia\u0142o przewo\u017cono na cmentarz wozem, nie mo\u017cna by\u0142o pogania\u0107 koni biczem. Za trumn\u0105 szed\u0142 kondukt pogrzebowy, kt\u00f3remu nie mo\u017cna by\u0142o wej\u015b\u0107 w drog\u0119. Po pogrzebie, rodzina zmar\u0142ego organizowa\u0142a styp\u0119 – obiad rozpocz\u0119ty modlitw\u0105 w intencji duszy.<\/p>\n\n\n\n

Opracowa\u0142y: Yuliia Tovtyn, Olga Domanowska<\/p>\n\n\n\n

Zdj\u0119cie: wesele z filmu “Ch\u0142opi”<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Chrzciny na Ukrainie: Przed chrztem do domu nie m\u00f3g\u0142 wej\u015b\u0107 nikt obcy. Ceremonii towarzyszy\u0142y pewne czynno\u015bci zwi\u0105zane z symbolicznym w\u0142\u0105czeniem do “rodzinnego ogniska”. Najcz\u0119\u015bciej by\u0142 to obrz\u0119d z ko\u017cuchem, kt\u00f3ry matka, w obecno\u015bci kum\u00f3w, rozk\u0142ada\u0142a we\u0142n\u0105 na pod\u0142odze lub na stole, po \u015brodku chaty na skos. K\u0142ad\u0142a na niego niemowl\u0119, wypowiadaj\u0105c jednocze\u015bnie r\u00f3\u017cne \u017cyczenia, podczas…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":242,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-241","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/monitor.vistula.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/241","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/monitor.vistula.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/monitor.vistula.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/monitor.vistula.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/monitor.vistula.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=241"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/monitor.vistula.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/241\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":243,"href":"https:\/\/monitor.vistula.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/241\/revisions\/243"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/monitor.vistula.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/242"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/monitor.vistula.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=241"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/monitor.vistula.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=241"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/monitor.vistula.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=241"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}